działalność w Niemczech

Własna firma w Niemczech – co, z czym i dlaczego?

Firma to przecież łatwa sprawa, prawda? Bo kto powie, że własny biznes to zło? Kto powie, że bycie szefem to coś okropnego, i tak naprawdę wcale tego nie chce? Kto nie marzy o tym, by jako szef zgarniać samą śmietankę? No… ja nikogo takiego nie znam, ale zacznijmy od początku.
Wyjeżdżasz. Emigrujesz i stawiasz wszystko na jedną kartę. Decyzja podjęta, wiesz już, jak wszystko ogarnąć i poukładać. Wiesz, że Ci się uda, no bo przecież musi – jakże by inaczej! Następne kilka miesięcy (lat?) pracujesz u niemieckiego pracodawcy, dużo poniżej swoich polskich kwalifikacji, bo inaczej się nie da, bo problemy, bo Polska daleko, bo inny świat i inne życie. To co miało być prostym, okazuje się trudne do przełknięcia. To co miało być różowe, na żywo wygląda trochę gorzej, bo kolory zamiast się mienić, przypominają czarno białe zdjęcie, trochę potargane i poszarpane przez upływ lat.

Może tego doświadczyłeś, a może dopiero doświadczysz. Może masz w ręce zawód, który nie wymaga uznania Twojego polskiego dyplomu (tutaj coś-nie-coś o uznawaniu dyplomu), a może wcale go nie masz, i dryfujesz spokojnie w życiu, czekając na to, co przyniesie Ci los. Może posiadasz biegłą znajomość języka niemieckiego i nic, ale to nic nie jest w stanie Cię zaskoczyć. Może. Ale jest mnóstwo ludzi, którzy emigrują, zaczynają swoje życie w Niemczech, ale tak naprawdę nie do końca wiedzą dlaczego. Tu im nie wychodzi, tam się nie wiedzie, a możliwości, jakie sobie wymarzyli pryskają jedna za drugą, bo nie jest tak łatwo, jak się wydawało. Niemcy to specyficzny kraj, pełen plusów i minusów, zmieniający się tak naprawdę każdego miesiąca, i trzeba zdawać sobie z tego sprawę. Ale są i na to sposoby. Ciężkie i z pewnością pełne wyrzeczeń, i dokładnych analiz, ale możliwe do realizacji. Zawsze możesz przecież założyć swoją własną firmę w Niemczech.

Jak to zrobić? A no to już lecę z wyjaśnieniem…

Zasady prowadzenia działalności gospodarczej są w Niemczech bardzo zbliżone do tych, jakie obowiązują w Polsce. Tu i tam trzeba zarejestrować firmę, zdobyć numer identyfikacji podatkowej, założyć konto bankowe, prowadzić rachunkowość i systematycznie płacić podatki. Przed podjęciem działalności należy jednak dokonać analizy potrzeb i możliwości, starannie oszacować całe koszty przedsięwzięcia i podjąć decyzję co do formy prawnej zakładanego przedsiębiorstwa.

FORMY PRAWNE

Decydując się na rozpoczęcie działalności, należy dokonać wyboru formy prawnej jej prowadzenia. Do wyboru mamy:

1. Przedstawicielstwo (Repräsentanz) – to nic innego jak nie mająca osobowości prawnej filia polskiego przedsiębiorstwa działająca na terenie Niemiec. Nie wymaga ona prawie żadnych formalności i nakładów finansowych, poza obowiązkiem zarejestrowania we właściwym urzędzie (Gewerbeamt). Przedstawicielstwo działa pod polską nazwą firmy.

2. Samodzielny oddział (eingetragene Zweigniederlassung).

3. Działalność na własny rachunek (Tätigkeit im eigenen Namen) – najprostsza wersja własnej firmy.

4. Spółka cywilna (GbR Gesellschaft bürgerlichen Rechts) – jest dobrym wyborem dla grupy wspólników, którzy nie prowadzą samodzielnie działalności gospodarczej. Powstaje na mocy umowy spółki, w której określany jest wkład każdego członka i jego odpowiedzialność. Spółka nie posiada własnej osobowości prawnej oraz majątku i ulega rozwiązaniu w przypadku śmierci jednego ze wspólników. Jej założenie nie wymaga wielu formalności – podobnie jak w przypadku samodzielnej działalności wystarczy zgłoszenie w urzędzie.

5. Spółka jawna (oHG Offene Handelsgesellschaft) – mogą ją założyć wspólnicy, z których jeden prowadzi dodatkowo działalność gospodarczą. Przy zakładaniu spółki nie wymagany jest kapitał minimalny, jednak wspólnicy odpowiadają za jej zobowiązania całym majątkiem osobistym. Wymaga wpisania do rejestru handlowego.

6. Spółka komandytowa (KG Kommanditgesellschaft) – dzieli swoich wspólników według dwóch grup. Komplementariusze to osoby, które odpowiadają za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, odpowiedzialność komandytariuszy jest ograniczona do wysokości wniesionego wkładu własnego. Przy zakładaniu tego rodzaju spółki także wymagany jest wpis do rejestru handlowego, prowadzonego w Sądzie Rejestrowym (Amtsgericht).

7. Spółka z o.o. (GmbH – Gesellschaft mit beschränkter Haftung) – rejestracja spółki wiąże się z koniecznością wniesienia kapitału zakładowego. W przypadku spółek z o.o. jest to kwota min. 25.000 euro, która w momencie rejestracji musi się znajdować na firmowym koncie, do dyspozycji spółki. Opłaty związane ze sporządzeniem umowy i rejestracją spółki wynoszą ok. 350 euro. Należy się również liczyć z obowiązkową, dodatkową opłatą za publikację informacji o powstaniu spółki w Monitorze Federalnym (Bundesanzeiger) i wybranej gazecie (ok. 100-300 euro) oraz ewentualnymi kosztami doradztwa prawnego przy tworzeniu umowy (nawet kilka tysięcy euro).

 

KROK PO KROKU

W Niemczech panuje zasada jednego okienka. Oznacza to, że wszystkich formalności możemy dokonać przy jednym okienku, bez potrzeby odwiedzania dziesiątek urzędów. Fajnie, prawda?

1. LOKAL – podstawowym warunkiem do założenia własnej firmy w Niemczech jest posiadanie odpowiedniego lokalu (może to być również Twoje mieszkanie). Jeśli nie chcesz wiązać mieszkania z miejscem pracy, lokalu możesz także szukać na własną rękę, przeglądając niemiecką prasę z ogłoszeniami/internet lub skorzystać z pomocy odpowiednich instytucji (np. spółki Wohnungs Wirtschaft). Jeśli jest to dla Ciebie problemem, i na przykład nie masz żadnych możliwości mieć swój lokal, lub też nie jesteś w stanie zarejestrować firmy w mieszkaniu (bo musi to być odrębny pokój, którego nie masz, lub też właściciel mieszkania się nie zgadza) możesz skorzystać z usług wirtualnego biura. Są firmy, które zajmują się organizacją Twojej firmy wirtualnie, czyli jedyne co musisz robić, to płacić za taką usługę. Masz dzięki temu adres, masz czasem nawet telefon, który ktoś dla Ciebie odbierze. Jeśli zależy Ci by mimo wszystko „wychodzić do biura”, możesz takie wirtualnie biuro, jeśli tylko znajdziesz je w pobliżu siebie, za większą sumę całkowicie normalnie wynająć, i przebywać w nim tak, jakbyś pracował w domu.

2. MELDUNEK – jeśli jeszcze nie mieszkasz w Niemczech, pamiętaj o meldunku – powinieneś to zrobić w ciągu 7 dni od przyjazdu. Po 3 miesiącach pobytu należy złożyć wniosek o wydanie tzw. zaświadczenia o prawie do swobodnego przesiedlania się (Freizügigkeitsbescheinigung).

3. KONTO BANKOWE – mając meldunek możesz, a nawet powinieneś otworzyć konto w banku. W przypadku spółek konto jest w pełni firmowe i dostęp do niego mają wszyscy, którzy należą do spółki. W przypadku osoby indywidualnej, na początek wystarcza prywatne konto bankowe, ale w późniejszym czasie w banku należy poinformować, że konto będzie używane na firmę.

4. REJESTRACJA DZIAŁALNOŚCI – masz już lokum, mieszkasz na terenie Niemiec, oszacowałeś swój biznes plan, przemyślałeś formę prawną planowanej spółki, więc nie pozostaje nic innego, jak założyć firmę.

Zrobisz to w urzędzie do spraw działalności gospodarczej (Gewerbeamt) dzielnicy lub gminy właściwej dla siedziby firmy. Działalność gospodarczą możesz zgłosić osobiście, drogą pocztową lub online, zwykle jednak – jeśli nie dysponujesz podpisem elektronicznym – trzeba i tak udać się do urzędu osobiście, aby odebrać zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (Gewerbeschein). Składając w urzędzie wypełniony formularz (Gewerbeanzeige – Verordnung) musisz ze sobą zabrać dowód osobisty lub paszport. Jeśli jesteś rzemieślnikiem lub wykonujesz działalność zbliżoną do rzemiosła, potrzebne jest potwierdzenie niemieckiej izby rzemieślniczej o zgłoszeniu działalności rzemieślniczej, a jeśli wykonujesz działalność wymagającą dodatkowych zezwoleń – kopia odpowiedniego zezwolenia lub koncesji właściwego urzędu w Niemczech (np. w przypadku działalności gastronomicznej lub handlowej). Rejestracja następuje zazwyczaj od ręki i przedsiębiorca wychodzi z urzędu z dokumentem w dłoni. Opłata manipulacyjna waha się od 15 euro do 65 euro, w zależności od miasta i gminy. Z chwilą zarejestrowania działalności gospodarczej Gewerbeamt automatycznie powiadamia kolejne urzędy, takie jak: urząd skarbowy (Finanzamt), urząd statystyczny kraju związkowego (Statistische Landamt), odpowiednią Izbę (handlową, rzemieślniczą itd).

5. NUMER PODATKOWY – po otrzymaniu informacji z urzędu ds. działalności gospodarczej urząd skarbowy przesyła ci kwestionariusz do rejestracji działalności w urzędzie skarbowym. W kwestionariuszu należy podać dane osobowe oraz informacje dotyczące działalności gospodarczej – m.in.: datę rejestracji firmy, przewidywany obrót i zysk w pierwszych 12 miesiącach prowadzenia działalności. Na podstawie powyższych informacji urząd skarbowy przydziela ci numer płatnika podatku dochodowego i ewentualnie numer płatnika podatku niemieckiego VAT.

BARDZO WAŻNE: Dopóki nie otrzymasz tego numeru, nie możesz zacząć działalności. Dopiero momencie otrzymania numeru możesz wystawiać rachunki za wykonane prace, a więc rozpocząć swoją działalność.

PO CO SĄ IZBY GOSPODARCZE?

Bez względu na wybór formy prawnej naszej działalności, należy pamiętać, że w Niemczech istnieje obowiązek przynależności do organizacji samorządu zawodowego: izby przemysłowo – handlowej lub rzemieślniczej. Wymaga to od przedsiębiorcy regularnego płacenia składek, których wysokość zależy od wielkości przedsiębiorstwa i osiąganych przez niego dochodów. Osoby prowadzące działalność, nie przekraczające określonych dochodów lub wykazujące stratę mogą być całkowicie zwolnione z płacenia składki. Takiej możliwości nie ma w przypadku spółek.

Przy zgłoszeniu działalności przynależność do właściwej Izby Gospodarczej w Niemczech jest obowiązkowa. W przypadku rzemieślników obowiązkowa jest przynależność do izby rzemieślniczej (zgłoszenie wysyłane jest również automatycznie przez Gewerbeamt) lub w przypadku prowadzenia działalności handlowej do Izby Przemysłowo-Handlowej (IHK – Industrie- und Handelskammer). Handel obwoźny wymaga ponadto dodatkowego zezwolenia, którego koszt oscyluje wokół 200 Euro i którego wysokość ustalana jest przez poszczególne gminy. Członkostwo każdej firmy w Izbie Rzemieślniczej i w Izbie Przemysłowo-Handlowej wiąże się z koniecznością odprowadzania składek w wysokości około 40€ rocznie, lecz w zamian izby oferują różnorodną pomoc, która może mieć znaczenie przy rozszerzeniu działalności lub ubieganiu się o kredyt bankowy. Wysokość składek uzależniona jest od rocznych dochodów. W pierwszym roku działalności możliwe jest zwolnienie z opłat, jeśli działalność nie przynosi wysokich dochodów.

Koncesje są wymagane w przypadku prowadzenia m.in. działalności gospodarczej w gastronomii, transporcie, handlu obwoźnym, ubezpieczeniach, ochronie, handlu bronią i materiałami niebezpiecznymi.  W urzędzie ds. działalności gospodarczej nie trzeba rejestrować: wolnych zawodów (np. lekarze, architekci, doradcy podatkowi, adwokaci, artyści, pisarze), zawodów związanych z nauką lub prowadzenia gospodarstwa rolnego lub leśnego.

A CO Z PODATKIEM?

Zasady opodatkowania Polaków prowadzących firmy w Niemczech reguluje umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Polscy przedsiębiorcy muszą płacić podatek dochodowy w Niemczech, nie muszą natomiast rozliczać dochodów uzyskanych za granicą w Polsce.

W Niemczech osoba posiadająca własną działalność gospodarczą jest zwolniona z obowiązku płacenia podatku przez pierwsze dwa lata prowadzenia firmy, potem, jeżeli w ciągu roku nie przekroczy progu podatkowego. Kwota ta jednak co roku odrobinę się zmienia i za zeszły rok wynosi 8652 € dochodu w ciągu roku. Kwota zwolniona od podatku stanowi dochód pomniejszony o wydatki związane z prowadzoną działalnością. Odpisy obejmują np. koszty podróży (dojazdy do miejsca pracy), wydatki na narzędzia i ubrania robocze, koszty reklamy i wiele innych. Dodatkowo małe firmy o obrocie rocznym mniejszym niż 17,5 tysiąca euro są zwolnione z naliczania podatku VAT.

Prawo odpisów podatkowych jest dość skomplikowane dla początkujących i ulega ciągłym zmianom. W związku z tym korzystne jest przekazanie rocznego rozliczenia doradcy podatkowemu (Steuerberater) lub zwrócenie się o pomoc do jednej z firm zajmującej się obsługą firm.

Spółki kapitałowe, takie jak GmbH, UG i AG podlegają opodatkowaniu od osób prawnych w wysokości 15 proc. dochodów firmy (Körperschaftsteuer). Dodatkowo płacą składkę solidarnościową na Nowe Kraje Federalne (byłe NRD) w wysokości 5,5 proc., która obliczana jest na podstawie podatku dochodowego. Ponadto podlegają opodatkowaniu za działalność gospodarczą (Gewerbesteuer), który jest podatkiem komunalnym, a jego stawka zależy od regionu, w którym zarejestrowana jest siedziba spółki.

komentarze na blog

 

Niemiecki rynek jest chłonny, i łatwo znaleźć w nim miejsce dla siebie. Ale jak wszędzie, powodzenie związane jest z pomysłem i jego odpowiednią realizacją. Samo założenie i prowadzenie działalności w Niemczech nie jest trudne, ale wymaga cierpliwości, i przede wszystkim przynajmniej komunikatywnej znajomości języka niemieckiego. Bo jak, w innym przypadku rozkręcić jakikolwiek biznes?

Masz jakieś doświadczenie w prowadzeniu tu działalności? A może dopiero ten temat rozważasz? Daj znać! Podziel się z nami :)

Teksty, które mogą Cię zainteresować: